سوره مستقلى قرار مىدادم . و بعد دستور داد آنها را به آخر سوره برائت ملحق سازند « 1 » معروف است . لازمه اين روايات و ماجراها آن است كه صحابه در تأليف قرآن و ترتيب آيات ، اعمال نظر كرده و اجتهاد به رأى كرده‌اند . و يا به اين دليل مىچسبند كه : در قرآن فعلى بعضى از آيات ناسخ ، بر منسوخات خودشان مقدم شده و زودتر ذكر شده‌اند ، در صورتى كه از نظر تاريخى ، قضيه بر عكس است . اوّل آيات منسوخ نازل شده است و بعد اين آيات توسّط آيات ديگرى نسخ شده‌اند مانند : عده زنان تا يك سال و نسخ آن به چهار ماه و ده روز « 2 » . شايد اين مطلب تفسير مىكند يكى از وظايف امام مهدى ( عج ) را كه : امام قرآن را طبق نزول آن به مردم مىآموزد . در اين باب از امام باقر - ع - روايت شده است : « هنگامى كه قائم از آل محمد قيام كند . سراپرده‌هايى براى آموختن قرآن به مردم بر حسب نزول آن توسط خداوند برپا خواهد كرد . اين كار بر كسى كه قرآن را به شكل فعلى حفظ باشد دشوارتر است . چون كه تأليف آن مغاير ترتيب نزول است « 3 » » . ما هيچيك از دلايل بالا را قبول نداريم و در پاسخ مىگوييم : شواهد و روايات جمع‌آورى قرآن توسط صحابه ، از روى پوست ، استخوان و غيره ، دليل بر تصرف آنان نيست بلكه پيامبر - ص - خودش اين ترتيب را به آيات داده بود . و به مقتضاى مصلحت امام مهدى قرآن را طبق نزول آن به مردم خواهد آموخت . و باز ترتيب آيات ناسخ و منسوخ ممكن است توسط خود پيامبر اكرم - ص - صورت گرفته باشد و مصلحتى در اين كار باشد . آنچه كه در مورد آيات ناسخ و منسوخ نادرست است تقديم ناسخ بر منسوخ است در نزول نه در كتابت . قضيه عمر و آيات آخر سوره برائت از نظر تاريخى نادرست است و خود پيامبر بود كه دستور جمع‌آورى قرآن را صادر كرد . و در زمان خود پيامبر اين كار صورت گرفت . بعلاوه روايتى داريم كه نزول تمام سوره برائت را يك جا مىداند . عايشه از پيامبر - ص - نقل مىكند : پيامبر فرمود : تمام سوره‌ها آيه آيه بر من نازل

--> ( 1 ) فتح البارى ، ج 9 ، ص 12 و 13 و تفسير الميزان ، ج 12 ، ص 20 به نقل از : ابى داود در المصاحف . ( 2 ) رك : بحوث فى تاريخ القرآن و علومه ، ص 237 . الاتقان ، ج 1 ، ص 24 . ( 3 ) روضة الواعظين ، ص 265 .